Niall Ferguson ile mini-söyleşi: "Doların ölümü tartışmaları abartı"

Ekim 2009

Barış Balcı: Krizin ilk zamanlarında “Yeni bankalar yükselmeli” adlı bir makale yazmıştınız. Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkeden global banka çıkma ihtimalini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Niall Ferguson: Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkeden global banka çıkması mümkün. Ancak para birimi önemli bir rol teşkil ediyor. Göreceli olarak istikrarlı bir para birimi olmayan ülkelerin bankalarının global banka olarak yükselmesine pek imkan yok. Ayrıca bu para biriminin uluslararası para akışlarında kullanılmayan bir döviz kuru olması da o ülkenin bankasının küreselleşmesine pek de imkan vermez.

BB: Dünyada bütün ülkelerin merkez bankaları faizleri indirme yarışına girdi. Ancak bazı uzmanlar enflasyon tehlikesinin yakında olduğu görüşünde. Siz özellikle gelişmekte olan ülkeler için enflasyon tehlikesi görüyor musunuz?

NF: Enflasyon tehlikesi somut bir şekilde var. Ancak bu yıl (2009) kendisini göstermeyecek. Gelecek seneye (2010) ise damgasını vurabileceğini düşünüyorum. Özellikle eğer büyük krizde yok olan üretim kapasitesi tekrar canlanırsa enflasyonu yeniden tartışma noktasına gelebiliriz.

BB: Enflasyon demişken tüketimi artıracak tedbirleri nasıl görüyorsunuz? Ekonomileri canlandırmak için yeterli olacak mı?

NF: Tüketiciyi harcamaya yönelten her şey kısa vadede GSYİH’ya pozitif etki yaratacaktır. Ama buradaki soru bu teşviklerin etkisinin ekonomiyi kendi kendine düzeltecek, destekleyecek seviyeye çıkarabilmesinde. Orta vadede bunu yapamazsa, teşviklerin de etkileri giderek azalacaktır. Tüketiciler teşviklerin yarattığı avantajlardan faydalanmak için tüketimlerini gelecekte bir yere kadar taşıyabilirler ancak tüketimlerini zaman geçtikçe azaltacaklar. Dolayısıyla buna biraz geçici bir çözümmüş gibi bakmak gerekiyor.

BB: Krizden sonra yeni bir para standardına ihtiyacımız olduğunu düşünüyor musunuz?

NF: Bana göre doların birinci uluslararası rezerv para olma özelliğini kaybetmesini öngörenler yanılıyor. Doların ölümü tartışmaları biraz fazla abartılıyor. Tüm bu krizde yaşananlara rağmen eğer uluslararası rezerv sisteminde çok büyük değişiklikler olursa şaşırırım.

BB: Türkiye gibi ülkeler için krizin bu aşamasında ve ekonomik iyileşme sırasında hangi tehditleri görüyorsunuz?

NF: Türkiye gibi ülkeler için en önemli tehdit, ticaretin, ihracat ve ithalatın kriz öncesi rakamlarına dönememesi olur. Ayrıca ABD ve diğer büyük ekonomiler arasındaki rekabetçi devalüasyon çabası da Türkiye gibi ülkeler için büyük risk taşıyor.

BB: IMF ve Dünya Bankası’nda gelişmekte olan ülkelerin rolünün artmasını destekliyor musunuz?

NF: Evet, bu kurumlardaki temsil oranı ekonomilerin göreceli önemine göre belirlenmeli. Bana göre G20 bugünlerde bu meseleyi tartışıyor olmalı.

Niall Ferguson kimdir?

Harvard Üniversitesi öğretim üyesi İngiliz tarihçi Ferguson, dünyanın en önemli finans tarihçisi olarak gösteriliyor. Ferguson son olarak adını Krugman’la yaşadığı ve Obama’nın politikalarını tartışan polemik ile duyurmuştu.