"Vay be bizim bankalar da koşar adım global banka olma yolunda ilerliyor" dedirtecek şıklıkta hazırlanmış, derginin en iddialı sayfalarında da yerini almış. Garanti'nin ilanında büyük puntolarla "Bankwise" yazarken altında da yurtdışına yönelik slogan tekrar edilmiş "Dünyanın favori Türk bankası".
Slogana diyecek bir şey yok. Başarılı ve dikkat çekici. Peki bankalarımız gerçekten global banka olma yolunda mı ilerliyor? Çok farklı ekolden iki görüş bu sorunun cevabını hayır olarak yanıtlıyor.
Finans tarihinin dünyadaki en yetkin isimlerinden Niall Ferguson ile Turkishtime Ekim sayısı için gerçekleştirdiğim söyleşide "Türk bankalarının global banka seviyesine çıkıp çıkamayacağını" sordum. Ferguson, Türk bankalarının karlılığının etkileyici olduğunu söylese de global banka olabilmenin dünyaca kabul edilmiş bir döviz kurunda işlem yapabilmekten geçtiğini belirtiyor. Bu açıdan Ferguson'a hak vermemek mümkün değil. Nitekim krizde gelişmiş ülkelerdeki bankaların büyük düşüşüne rağmen 2009 The Banker listesinde Türk bankalarının gerilediğini bunun sebebi olarak da liranın dolar karşısında değer kaybının gösterildiğini hatırlıyoruz. Bilançolarındaki assetleri çoğunlukla lira olan bankalarımız döviz kurlarına bağlı durumda olduğu sürece küresel banka hayali kurmak bile gerçekçi gelmiyor.
Öte yandan hangi bankamızın ABD'li bir firmanın sözgelimi Tayvan'da uzun vadeli kredi gerektiren bir doğrudan yatırıma, ya da bir satın alıma finans sağlayabileceğini söyleyebiliriz. Bu konuda gelişmeler olsa da Türk bankaları hala uzun vadeli krediler konusunda dünya bankalarının oldukça gerisinde. Satın alma ve birleşmeleri finanse etmede son senelerde yurtiçindeki operasyonlar dışında uzun vadeli, yapılandırılmış finansmanların Türk bankaları tarafından gerçekleştirildiğine pek rastlamadık.
Sorumuza ikinci cevabı da Marksist bir bakış açısından bulabiliriz. Bankacılık hakkında son aylarda çıkmış en önemli kitabın -Türkiye'de Finans Kaptialinin Dönüşümü ve Banka Reformu- yazarı Derya Güntekin Karakaş daha yapısal sorunlara dikkat çekiyor. Ekspres dergisinde 15 Eylül- 15 Ekim sayısında Selçuk Oktay'ın sorularını yanıtlayan Karataş bankaların sermaye birikim serüvenlerini güzel bir şekilde özetledikten sonra, bankaların holding bünyesinde serpilmesiyle birlikte büyük ölçüde bu holdinglerin çıkarı doğrultusunda strateji gerçekleştirdiklerini vurguluyor. Bankacılık reformunun da etkisiyle, sermaye sağlamak için devlet rantlarından global bankalarla ortaklığa doğru bir kaymaya işaret eden Karataş, güçlü bankaların holding bünyesinde hapsolduğunu ortaya koyuyor. Yabancı sermaye ortaklığı ile Türk bankaları global piyasaları daha yakından tanısa da global operasyonları finanse etme yerine iç piyasaya dışarıdan kredi bulan aracı bir kurum görevini görüyor. Yapı bu olunca da yabancı ortaklıkların global banka olma yolunda çok etkisinin olduğunu söylememiz güç oluyor.
Yine de bu kriz ortamında saygın dergilere reklam verebilmek belli bir gücün göstergesi. Ancak "Dünyanın favori Türk bankası" olmak yerine "Dünyanın favori bankası" olmak yolunda alınacak çok yol var. Başarılı bir örnek için İspanya'daki Santander incelenebilir. Santander'in başarı öyküsü de ayrı bir yazının konusu.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder